Tưởng niệm Cụ Đào Đăng Vỹ

Travel Beach Nghĩ vắn đầu hôm: Một vài nhân vật cần nhắc nhỡ để luôn giữ lòng kính trọng, và… Nguyễn Văn Hóa ------------------------ Người chị và anh kế tôi từ vùng Hannover -miền bắc nước Đức đến Mỹ trước tôi một năm. Từ đảo Galang, tôi đến Mỹ sau đó và chúng tôi gặp lại nhau, do người anh cả bảo trợ. Gia đình anh cả tôi đến Mỹ từ biến cố 30/4/75, bà vợ được tiếp tục làm ngân hàng BOA (từng có chi nhánh ở Sài Gòn), còn anh tôi phải đi học một nghề nào đó để đi làm. Ban đầu họ mua được căn nhà nhỏ ở vùng Rodeo, về sau đổi sang căn nhà rộng rãi hơn ở vùng Hercules, thuộc hạt Contra Costa. Ở đây tôi gặp một vài người bạn của anh tôi, tính khí rất dễ mến, thí dụ như anh Sỹ (nguyên là Hải quân trung tá của quân đội VNCH). Anh là người vui tính và dễ cười (anh đã qua đời mấy năm trước.). Hercules là một thị trấn nhỏ, tiện đường đến đại học Berkeley, đi vào thành phố Cựu Kim Sơn (San Francisco) qua chiếc cầu Bay Bridge, nhưng lại không thích hợp cho những di dân mới đến, nên hai anh em tôi, người chị và đứa con trai quyết định move về vùng San Jose cho tiện lợi hơn nhiều mặt, trong đó có chuyện phải đi tìm một nghề nào đó để học. Ở đây, tôi được gặp người anh vợ (cũ) của tôi -ông BN. Ông BN có mối giao tình với hai người con của cụ Đào Đăng Vỹ, có lẽ từ đó, người anh kế tôi và tôi được làm quen với gia đình cụ Đào Đăng Vỹ (ĐĐV). Cụ ĐĐV thì dân Huế có đi học như chúng tôi ai cũng biết tiếng với bộ Từ điển bách khoa tiếng Việt đầu tiên, hai cuốn từ điển Pháp-Việt/Việt-Pháp được biên soạn rất công phu và giá trị. Anh kế tôi, khi còn ở Đức, ông có sáng tác nhiều bản nhạc diễn tả về tâm trạng của những người vượt biển ly hương lánh nạn cộng sản. Lời và nhạc thống thiết, nêu bật lên tâm cảnh của những người rời bỏ quê hương, không phải vì lý do vật chất. Tôi còn nhớ, vài bãn nhạc như ‘’Thuyền nhân tâm khúc, v.v..’’ dưới bút hiệu là Nguyễn Cung Thánh, thường được tờ Nhân Quyền của tiến sĩ Âu Dương Thệ cho in ở bìa sau của mỗi số báo, rất trang trọng. Tôi không thích anh tôi lấy bút hiệu này: Thứ nhất, tại sao lại là ‘’Thánh’’, thứ hai có thể làm cho nhiều người hiểu nhầm là có bà con gì đó với ông ‘’Cung Tiến” chăng (!?). Thật lòng, ông không có một ý định gì về chuyện đó, nhưng bởi là một người thích Triết (vào quân đội rồi mà ông vẫn cố lấy cho được văn bằng cử nhân giáo khoa rồi cao học Triết Tây ở đại học Văn Khoa SG. Ai từng là sinh viên ở đại học VKSG đều biết lấy hai được hai văn bằng đó mà về ‘’giáo khoa’’ không phải là chuyện dễ. Các giáo sư như Lê Thành Trị, Trần Văn Toàn, Nguyễn Văn Trung… chắc hẳn sẽ xác nhận chuyện đó). Vì thế cho nên, cái gì thuộc về ông đều có ‘’mùi vị’’ triết học. Ông còn có một giọng hát rất tốt và khỏe. Thời gian đầu ở San Jose, ông hay đi hát cho những chương trình văn nghệ do võ sư Bảo Truyền thực hiện… Thi thoảng, tôi có bộc lộ với anh tôi về cái bút hiệu đó, và vì một lý do tự nhiên nào đó, sau này ông đổi tên là ‘’Nguyễn Tiến’’ (bỏ chữ Văn). Gia đình của cụ ĐĐV có hai người con trai rất dễ mến là hai anh ĐĐTK & ĐĐTH. Anh Khôi là một trong những kỹ sư đầu tiên người Việt làm cho hãng IBM, anh Hộ làm gì tôi không rõ. Ông bà cụ ĐĐV, hai anh Hộ & Khôi thương quý hai anh em tôi, nên hầu như bất cứ một buổi tiệc nào do gia đình tổ chức, anh em tôi đều được mời tham dự. Trong những lần họp mặt đó, anh tôi thường hát lại những bản nhạc do ông sáng tác. Hình như ai cũng thích và xúc động. Đặc biệt cụ V. thương anh em tôi ra mặt. Qua sự quen biết với gia đình cụ Vỹ, tôi còn học hỏi thêm nhiều điều về kiến thức của cụ, một kiến thức uyên thâm. Với một cái ‘’đầu’’ về nghiên cứu sử, tôi nghĩ cụ thuộc vào hàng lớp, thế hệ của Đào Duy Anh, Hải Triều (lý thuyết gia cộng sản thời đó, thân phụ của Nguyễn Khoa Điềm) v.v… và về phái nữ có lẽ thuộc thế hệ của nữ sĩ Đạm Phương, sư bà Diệu Huệ… Thập niên đầu của 1950, có lẽ ở Huế ai cũng nghe đến một scandal tình yêu của ‘’trai tài, gái sắc’’ của cụ ĐĐV -đó là người vợ sau và hiện tại của cụ. Tôi không dám lạm bàn thêm về chuyện ‘’riêng tư’’ này, vì tôi thuộc thế hệ hậu sinh quá xa. Tôi chỉ xin nêu một nhận xét: Hai anh H. & K. dù là anh em cùng cha khác mẹ nhưng hết sức thương yêu nhau. Đó là một đặc điểm không phải gia đình người Việt nào cũng có. Anh em tôi quý trọng vô cùng. Về phương diện tư tưởng, tôi nhận xét cụ ĐĐV là một người anti-communism không chỉ trên phương diện lý thuyết mà còn ở khía cạnh thực tế lịch sử (quốc tế & các xứ sở thuộc địa như VN). Rất tiếc, tôi không có cơ hội để được thụ nhận thêm về các kiến thức đó. Về sau, do tình cờ, tôi biết thêm là cụ bà ĐĐV có họ hàng bà con (có lẽ là chị em?) với ông Lê Văn Hảo. Dù đã qua đời, nhưng LVH là một nhân vật bị mang ‘’tiếng tăm’’ nhiều vì ‘’..Vào Tết Mậu Thân năm 1968, ông LVH ra vùng Giải phóng được cử làm Chủ tịch Liên minh các Lực lượng Dân tộc Dân chủ và Hòa bình Huế’’. Tôi không biết gì nhiều về ông LVH, nhưng đã đọc cuốn sách cũ mèm ‘’Hành trình vào Dân tộc học’’ của ông. Cuốn sách chỉ là một mớ ‘’lý thuyết trường ốc’’, không có tính chất sáng tạo gì nhiều, nếu đem so với “Nguồn gốc Mã Lai của dân tộc VN’’ của cố nhà văn Bình Nguyên Lộc, cuốn sau còn có giá trị về nghiên cứu, sáng tạo hơn nhiều. Tôi đọc mấy dòng trong cuốn Hồi ký của nhạc sĩ Phạm Duy, kể lại cuộc gặp gỡ giữa ông (và vài người khác) với ông LVH khi ông nhạc sĩ này từ Sài Gòn ra Huế thăm, đã thấy rõ sự khinh thị ra mặt, mặc dù về ‘’nhân cách của PD’’ lúc còn sống ra sao thì không cần phải bàn thêm nữa. Về sau này, cũng xuất phát từ cái ‘’đầu thích nghiên cứu sử’’, tôi còn biết thêm ông LVH lại có quan hệ thân bằng quyến thuộc gì đó với một ông ‘’cấp tá cảnh sát đặc tình’’ gì gì đó nữa. Các thập niên 1940-50, phần lớn các sinh viên học sinh ở miền Nam ít có ai chọn Anh văn là một môn học sinh ngữ chính, cho nên có ai đó chịu khó học tiếng Anh thì vào thời kỳ Mỹ đổ bộ lên đất miền Nam về sau (1965) dễ có cơ hội để thăng tiến. Có nhiều khi tôi muốn tìm gặp để làm quen các ông như Trần An Bài (từng là giảng viên Học viện Cảnh sát Quốc gia ở Thủ Đức), Nguyễn Khắc Bình, Trang Sĩ Tấn (cấp tư lệnh về CS) để hỏi cho ra lẽ, thế nào là ‘’cảnh sát đặc tình’’ (có thể hiểu như một đơn vị ‘Special Intelligent Police Team/ Unit/ Station’?) được không? Hay đó chỉ là một nhiệm vụ vớ vẩn như làm phiên dịch các bản tin tình báo từ tiếng Việt sang Anh ngữ để trình cho thượng cấp nước ngoài, mà nhiều khi người làm phiên dịch (theo tôi nghĩ chỉ cần trình độ hoàn tất English For Today 12 + học thuộc lòng cuốn English Idioms + cuốn tự điển Anh Việt/ Việt Anh kèm theo là đủ!?.) Nhưng, theo nhà nghiên cứu lịch sử + quân sử Bùi Anh Trinh thì những tin tức tình báo thời đó thường được mua lại từ những ‘nguồn mối lái’ bán tin. Có khi những bản tin chỉ làm lợi cho kẻ thù và gây thiệt hại cho lực lượng chống cộng, đâu đáng gì để hãnh diện!? Thù ghét chế độ NĐD chỉ vì bị ‘’tống’’ ra khỏi Huế, lên vùng khỉ ho cò gáy; giá như được trọng dụng và thăng tiến thì liệu sau này có dám chống không?. Trong tuần lễ đầu của tháng 4 năm 2006, NĐX qua Mỹ (San Jose) mang theo một cuốn sách in trong nước, ký tên tác giả LXN, có tặng cho tôi một cuốn, dày chừng 70 trang. Tôi đọc nó trong vòng 30 phút thì nhận ra đây là ‘’công trình nghiên cứu’’ lá cải, toàn là kiến thức từ báo Thằng Mõ, tôi ném vào thùng rác ngay sau đó. (Lá Vàng hay La Vang thì cũng thế thôi. Người ta có thể sát hại một tổng thống và cả dòng họ đi nữa, nhưng người ta không thể đập phá, thay đổi một công trình xây dựng mang tính thờ phượng tôn giáo. Bằng chứng: ngay cả chế độ bất lương, tàn bạo của cộng sản cũng đã không dám làm.) Giữa tháng 8, 2008, tôi từ VN trở về Mỹ trong trạng thái tinh thần không được thoải mái chút nào thì có cú phôn của anh chàng làm nghề construction dạo họ Hà mời đến nhà với lời nhấn mạnh ‘’có cả anh hùng ‘a jobless stuntman’’’ nữa. Tôi đặt ngay một dấu hỏi trong đầu : Hơn một thập niên, tôi không hề liên lạc với anh chàng này, vì sao anh ta biết số phôn tay của tôi trong lúc tôi từ VN về. Sau đó, hỏi ra mới biết anh tôi (vốn thiệt lòng thiệt dạ) đã cho y. Tôi có ngay linh cảm ‘’có vấn đề’’. Quả nhiên, mấy tay này đã dùng ‘’nhà thơ nhà thẩn’’ Nguyễn Lập Đông từ Houston, Texas đi qua, ‘’gài’’ tôi một câu hỏi rất ngu xuẩn (đúng ra người có thể trả lời câu hỏi đó là Hồng Phấn -một đàn em của Hồng Quang (chủ quản cơ quan từ thiện, báo chí Giaodiem Foundation), chứ không phải tôi. Tôi suy ra, tất cả đã được đạo diễn từ anh ‘’cảnh sát đặc tình’’ -một thứ ‘’Nhạc Bất Quần’’ tân thời, nhưng ngu xuẩn về chính trị; chỉ vì mục đích muốn mượn tay tôi để trả thù, trả đũa dùm cho em mình (một người em từng được anh khen tặng: ‘’Trong phòng ngủ em tôi khi nào cũng có cái quần xì-líp của đàn bà’’!). Một nhân cách mang tính ‘’thù vặt’’, làm sao có thể làm chính trị, việc lớn -dù cho việc lớn đó chỉ nhắm tới sự dọn đường cho em mình, cho con cháu dòng họ?. ………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………. --Mục đích của tôi khi ngồi viết những dòng chữ này (bắt đầu từ 1 giờ sáng), chỉ để ghi nhớ mối thâm tình và lòng kính trọng đến vong linh của ông bà cụ ĐĐV; các anh ĐĐTK., ĐĐTH., anh Lê Thành Nam (bạn của anh tôi, anh là một dược sĩ, trong một chuyến vượt biển vợ con đều tử nạn) một người anh với tính khí rất dễ mến, nghệ sĩ, can đảm sống một mình trong bao nhiêu năm với sự cô đơn vĩ đại. --Để ghi nhớ anh Đào Đăng Trọng Giao -giáo sư một trường đại học nào đó ở Pháp, vào năm 1988 anh từ Pháp sang thăm gia đình, anh hỏi ra số phôn và muốn gặp tôi. Lúc ấy tôi đang share một căn phòng condo trên đường Aguacate Court (nơi từng làm ‘’trụ sở’’ cho tờ báo Thanh Niên Hành Động). Lần đầu tiên anh gặp tôi, chưa hề quen biết, hôm đó anh mang theo một chai Martell thượng hảo hạng mời tôi. Tôi quá cảm động, hai anh em ngồi tâm tình và ‘’cưa’’ hết chai rượu cho đến gần sáng. Anh đòi ngủ lại trên chiếc sofa cũ kỷ. Sáng hôm sau, anh thức dậy, chào từ giã vội vàng làm tôi không kịp mời anh đi ăn sáng hay pha cho anh một ly cà phê. Từ đó, tôi không hề gặp lại anh, nhưng những kỷ niệm đó, làm sao quên! Nguyễn văn hóa 3/10/2018 5:14 AM